Gekruid geluid
Verdieping en achtergrond
Didactiek en methodiek
Beleid en strategie
Begeleiding en training
Feiten en cijfers
Prikbord
Agenda
Adressen en links
Colofon



Thema
Herinneren voor de toekomst
themasite over antisemitisme/racisme
holocaust (Shoah)
 

       
Inleiding

De Tweede Wereldoorlog neemt in ons geschiedenisonderwijs een belangrijke plaats in. Lesgeven over de Tweede Wereldoorlog is vaak moeilijk. Naast de gecompliceerde geschiedenis die om veel deskundigheid vraagt zien docenten zich regelmatig gesteld voor uiteenlopende, soms heftige, reacties uit de klas. Onderwerpen zoals bijvoorbeeld antisemitisme en de jodenvervolging zijn niet los te denken van actuele politieke en maatschappelijke ontwikkelingen. 

De titel van de themasite “Herinneren voor de toekomst” verwijst, net zoals de gelijknamige PABO-module van het APS, naar de gedachte dat de herinneringen aan de Tweede Wereldoorlog niet alleen geschiedenis zijn. Deze herinneringen kunnen ons ook helpen om te leren over het heden én over de toekomst.

Er is inmiddels een ruime keuze aan les- en projectmateriaal om docenten te ondersteunen bij het lesgeven over de Tweede Wereldoorlog, antisemitisme, racisme en de holocaust (Shoah). Deze themasite biedt een overzicht van deze materialen met samenvattingen en (bestel)gegevens.
Daarnaast is er een factsheet waarin de belangrijkste ontwikkelingen rondom de holocaust op een rij worden gezet.

Tenslotte is er een overzicht met nuttige links naar websites met relevante informatie voor verder onderzoek door docenten en leerlingen.

De redactie van Tijm hoopt met deze website docenten te ondersteunen bij het lesgeven over de Tweede Wereldoorlog en antisemitisme. Wij horen graag wat u van deze themasite vindt. Mailt u naar: tijm@art1.nl.


Warm aanbevolen

 
       Verdieping en achtergrond
- Raak de juiste snaar (beleidsnotitie), Ministerie van VWS, Den Haag, 2005
- Tussen hemel en hel, J. Seelen, Zuidenwind Filmproductions
- The holocaust experience, O. Hoogendijk
- The Nazis and the final solution, BBC
- Suggesties voor holocaust onderwijs
- Holocaust ontkenning op internet: tips voor leraren
- Eindrapport Project Tweede Wereldoorlog in Perspectief
- Auschwitz Bulletin-herdenkingsnummer: De Sjoa op school, Nederlands Auschwitz Comité
- Herinneren voor de Toekomst, J.D. Tuinier
- Holocaust en Antiracisme Project 1997-1998: Lesbrieven, Mozaïek college Arnhem
- Praten over jodenvervolging leidt tot felle discussies, Stichting Vredeseducatie Utrecht
- Website herinneringscentrum Kamp Westerbork
- Joodse identiteit, I. Abram
        
       Didactiek en methodiek
- Expositie 'Ontruiming Het Apeldoornsche Bosch - januari 1943' in Kamp Westerbork
- Tentoonstelling 'En toen waren er nog maar negen' in Verzetsmuseum Friesland
- S-PION (website), Nationaal Comité 4 en 5 mei 
- Het verlaten hotel, M. Elias, 2003
- Stichting Gastdocenten WO II
- Video's over de holocaust
- Het korte leven van Anne Frank, Anne Frank Stichting
- Louise van de Montel: filmportret, Anne Frank Stichting
- De oorlog is nog niet voorbij: verhalen over de Tweede Wereldoorlog, E. Nannings-Roozenburg, T. Sanders-Mulder
- Een naam in Israël: Een verhaal van kinderen, J. Nabers
- Opgepakt: verhalen van kinderen in Kamp Westerbork, Herinneringscentrum Kamp Westerbork
- Je moet nu naar een andere school: Verhalen over Kamp Westerbork, 1939-1945, Herinneringscentrum Kamp Westerbork
- De Ontdekking, Anne Frank Stichting, Verzetsmuseum Friesland
- Een geschiedenis voor vandaag, Anne Frank Stichting
- Ik houd niet van reizen in oorlogstijd, W. Lowenhardt
- De jodenvervolging 1940-1945: van isolement tot moord, E. Voolen en J.C.E. Belifante
- Wat heb ik er mee te maken?, Verzetsmuseum Friesland
- Een van ons: een lessenserie over de holocaust, I. Abram e.a.
- Ver weg… en toch dichtbij. Overlevenden en jongeren bezoeken samen Auschwitz-Birkenau, Nederlands Auschwitz Comité
- Portretten van overleven, Herinneringscentrum Kamp Westerbork
- Maus: a survivor's tale, Art Spiegelman
- De universiteit van Auschwitz, M. Arnoni
- 50 vragen over antisemitisme, Anne Frank Stichting
        
Feiten en cijfers
- Factsheet holocaust, Eddie Nieuwenhuizen, 2005
        
       Adressen en links
- www.westerborkportretten.nl
De WesterborkPortretten vormen een ‘virtueel herinneringsboek’ dat geschreven kan worden door leerlingen van alle scholen in Nederland. Op deze wijze kunnen zij een bijdrage leveren aan het in leven houden van een herinnering die niet vergeten mag worden.
Maar niet alleen scholen kunnen hieraan meewerken, ook nabestaanden mogen een portret maken van een familielid. Een school, een klas of een groepje leerlingen maakt een biografie over een persoon uit de eigen omgeving. Deze persoon kan tijdens de oorlog langere of kortere tijd in Westerbork verbleven hebben. De biografie en de bijpassende foto’s kunnen via het internet worden ingezonden. Een dergelijk 'portret' komt, via de website, dan weer voor iedere bezoeker beschikbaar. Zie ook de handleiding op de site van kamp Westerbork. 
- www.docentenplein.nl/geschiedwo2.htm
Themasite op onderwijsportal Docentenplein met een groot aantal links naar tal van websites over de Tweede Wereldoorlog.
- www.zijkozenvoorverzet.nl
Digitale lesbrief met persoonlijke verhalen van verzetsstrijders, bestemd voor groep 7 en 8 van de basisschool. In het voortgezet onderwijs kan de lesbrief als aanvulling dienen op de geschiedenislessen. Het doel van de lesbrief is het vergroten van de kennis van de Tweede Wereldoorlog en met name de rol van het verzet in Nederland. 
- www.hetklokhuis.nl
Klokhuis-dossier over Kamp Westerbork.
-

educatie.holocaust.klup.nl
Deze pagina geeft een groot aantal links naar pagina’s die op allerlei manieren gerelateerd zijn aan de holocaust. Veel van de aangeboden links zijn zeer bruikbaar voor het onderwijs, voor leerlingen om zelf dingen op te zoeken voor projecten maar ook voor docenten om achtergrondkennis te vergaren. De beschikbare informatie is zeer divers: van informatie over sleutelfiguren in de Tweede Wereldoorlog tot de achtergronden van het jodendom. Van de rol die humor speelde in het overlevingsproces in de concentratiekampen tot een handboek voor docenten om de holocaust in de klas te behandelen. De links op de eerste pagina met een rood uitroepteken worden door de makers van de site zelf aanbevolen.

-

www.westerbork.nl
De website van het herinneringscentrum kamp Westerbork. Veel informatie over het kamp, maar ook een uitgebreid aanbod aan materialen. Een groot deel van de materialen is geschikt voor het onderwijs, daarnaast heeft het herinneringscentrum zelf ook veel onderwijsmaterialen ontwikkeld, te bekijken en te bestellen via de boekwinkel van het museum op de website.

-

www.cmo.nl
Centrum voor Mondiaal Onderwijs. Onder andere een educatiebank waar allerlei materiaal voor lessen over oorlog en vrede, mensenrechten, multiculturele samenleving en meer te vinden is.

-

www.eajg.nl
De website van de stichting Een Ander Joods geluid. De stichting spreekt  namens diegenen in Nederland die een Joodse achtergrond hebben (de definitie die Joods Maatschappelijk Werk hanteert), zich Joods voelen en die weigeren nog langer hun kritiek over foute handelingen van Israël  te onderdrukken.

-

www.cossen.nl
COS is een regionaal kennis- en expertisecentrum op het gebied van ontwikkelingsvraagstukken en internationale samenwerking. Het geeft voorlichting en informatie aan burgers, particuliere initiatieven, steden- en vriendschapsbanden, maatschappelijke organisaties, scholen, instellingen, ambtenaren en bedrijven. COS organiseert zelf projecten en ondersteunt anderen bij hun activiteiten.

-

www.bethshalom.com & www.holocausthistory.net
Website van het Holocaust Centre, met een tijdlijn, getuigenissen en filmuittreksels.

-

www.ushmm.org/holocaust
United States Holocaust Memorial Museum. Onder meer een een duidelijke uitleg van de gebeurtenissen voor en tijdens de holocaust. Ook is er een gratis te printen resource-guide voor leraren.

-

www.historyplace.com/worldwar2/holocaust/timeline.html
Een gedetailleerde tijdlijn met bijbehorende foto’s.

-

www.filmeducation.org
Lesmateriaal en gidsen voor films, onder andere films over de holocaust.

-

www.shoa.de
Duitse site over de holocaust.

-

motlc.wiesenthal.com
Simon Wiesenthal Center’s Museum of Tolerance Learning Centre. Onder meer lesmateriaal.

-

www.wiesenthal.com
De website van het Simon Wiesenthal Center
bevat een digitaal archief met foto’s en documenten.

-

www.yadvashem.org
Yad Vashem, the Holocaust Martyrs' and Heroes' Remembrance Authority. Documentatiecentrum van de geschiedenis van het joodse volk tijdens de holocaust en de plaats waar het beroemde kindermonument is. Veel informatie. Hun eigen linkpagina is ook erg interessant.

-

www.holocaust-history.org
Site met veel informatie, essays en materiaal dat ook geschikt is voor het maken van werkstukken.

-

www.holocaustsurvivors.org
Website met verhalen van overlevenden. Veel fotomateriaal en een online-encyclopedie.

-

fcit.coedu.usf.edu/holocaust/default.htm
Deze site is speciaal gericht op leraren. Allerlei materialen die geschikt kunnen zijn voor onderwijs over de holocaust.