 |
|
Gürkan
Çelik
|
Het
Nederlandse onderwijs kampt met een groot tekort aan leraren.
Deze problematiek in ons onderwijsland wordt steeds meer
op verschillende platforms aan de orde gesteld. Er worden
expertmeetings, discussiebijeenkomsten of brainstormsessies
georganiseerd om een remedie te vinden voor het lerarentekort
in het onderwijs. De vraag "hoe het lerarentekort geminimaliseerd
kan worden" staat uiteraard erbij centraal. Scholen
in grote steden met veel allochtone leerlingen hebben het
meest te lijden onder het lerarentekort. Het Onderwijsverslag
dat de Onderwijsinspectie in 2001 publiceerde, wees dit
ook inmiddels uit.
Er vinden
ook positieve ontwikkelingen plaats. Te denken valt hierbij
aan een aantal organisaties die het belang benadrukken om
hoogopgeleide allochtone Nederlanders voor de klas te krijgen.
In de publicatie van Palet "Wereldwijs voor de klas"
vertellen allochtone pabo-studenten en leerkrachten over
hun keuze voor het onderwijsvak, hun motieven en de barrières.
In de nota 'Maatwerk voor Morgen' geeft het ministerie
van OC&W de richting aan: er moet gezocht worden naar
nieuwe groepen uit de samenleving die docent willen worden.
De Educatieve Faculteit Amsterdam (EFA) en het Regionaal
Opleidingscentrum van Amsterdam (ROCvA) hebben in een razendsnel
tempo een duale lerarenopleiding ontwikkeld voor een specifieke
doelgroep, namelijk de hoogopgeleide nieuwkomers. Het belangrijkste
doel van dit project is om de docentennood, in eerste instantie
in het beroepsonderwijs, te lenigen. Door de Nederlandse
taal te spreken, zich in de Nederlandse identiteit en cultuur
in te leven, en de wetten van onze rechtsstaat na te leven
slaan de hoogopgeleide nieuwe Nederlanders voor de klas
in zekere zin een brug tussen de maatschappelijke waarden
en de waarden van de (jonge) immigranten.
Minstens
zo belangrijk is het om meer allochtone leraren voor de
klas te krijgen, als rolmodel, om zo te komen tot een betere
afspiegeling van de huidige bevolkingsgroepen in de samenleving.
Het werven en aanstellen van leraren uit etnische minderheden
is een uitstekende investering in een veilige en productieve
cultuuruitwisseling. Roel van Drimmelen heeft in zijn publicatie
"Een toegankelijk huis" (1999, Forum) aandacht
geschonken aan het belang van etnische personeel in het
onderwijs. Hij vindt dat zij de begeleiding versterken door
hun begrip voor en kennis van de doelgroep en door hun voorbeeldgedrag.
Ook eist een complexe omgeving van het onderwijs naar een
diversiteit aan leerkrachten binnen onderwijsinstellingen.
Dit is dan tevens een vereiste om de leerprocessen van de
allochtone jongeren en daarmee ook de kwaliteit binnen het
onderwijs te verbeteren. Overheid hanteert een diversiteitbeleid,
met een heldere visie op papier, en heeft miljoenen subsidies
uitgegeven voor een kleurrijk onderwijspersoneel, maar het
is de vraag hoe dit wending krijgt in de onderwijspraktijk?
Waar zijn de resultaten van de nota's geweest? Waarvoor
zijn die gelden ingezet? Welke beleidsmaatregelen zijn er
genomen? Hoe is het gecoördineerd en georganiseerd
en door welke instanties/organisaties en wie heeft het uitgevoerd
en wat zijn dé resultaten ervan? Ik weet zelf uit
eigen ervaring dat er veel draagvlak hiervoor is, maar je
weet niet hoe dit uitpakt in de praktijk. Om ervoor te zorgen
dat het diversiteitbeleid goed tot zijn recht komt in de
praktijk, ligt er een belangrijke taak voor de onderwijsinstelling.
De instelling behoort meer open te zijn voor het onderwerp
en de kennis en kunde in huis te hebben c.q. betreffende
intermediaire organisaties in te schakelen om het gewenste
diversiteitbeleid in de praktijk te verwezenlijken.
De samenstelling
van de bevolking verandert, de pluriformiteit onder de bevolking
neemt toe. Hiermee samenhangend stijgt het aantal jongeren
uit etnische minderheden razendsnel. Ik ben ervan overtuigd
dat de allochtone onderwijzers tevens een essentiële
maatschappelijke taak vervullen als het gaat om 'actief
burgerschap'. Burgers, dus ook de nieuwe Nederlanders, zijn
de dragers van de maatschappij. Tijdens de Toonrede op dinsdag
17 september 2002 werd erop gewezen dat er ook weer meer
nadruk dient te komen op de verantwoordelijkheid van burgers.
De nieuwe hoogopgeleide Nederlanders vormen een bindend
element in de multiculturele en multi-etnische samenleving,
tussen de diverse culturen, identiteiten, waarden in de
samenleving. Ze zullen meer waardevolle bijdragen leveren
aan de participatie en betrokkenheid van jonge allochtone
Nederlanders bij het maatschappelijk functioneren in het
publieke domein. Ze zijn zich bewust van hun verantwoordelijkheid
om de sociale cohesie in onze samenleving te bevorderen.
Het
is dringend nodig veel meer leerkrachten voor basisonderwijs,
voortgezet onderwijs en beroepsonderwijs uit etnische groepen
te rekruteren. Ik denk dat er nog ongebruikte kansen liggen
in de vorm van gastdocentschappen van hoogopgeleide allochtonen
in andere beroepen, in de vorm van hoogopgeleide allochtone
leerlingbegeleiders en samenwerking met externe bureaus
en instellingen die alternatieve opleidingen en begeleidingstrajecten
ontwerpen en aanbieden voor allochtonen jegens een baan
in het onderwijs. Onderwijsinstellingen kunnen voor allochtone
leerlingen en voor de multiculturele samenleving meer betekenen,
mits ze weten meer te profiteren van mensen uit etnische
groepen.
Wanneer ik een kans krijg zou krijgen om een paar uur les
te geven aan scholieren, dan zou ik die kans zeker benutten
om iets te kunnen betekenen voor de leerlingen in onze maatschappij.
Ook ken ik tientallen hoogopgeleide allochtonen die de ambitie
hebben om als onderwijzer voor de klas te staan, de leerlingen
te coachen en te begeleiden. Dit vind ik tegelijkertijd
een maatschappelijke taak en verantwoordelijkheid van ons
allen, en we moeten ons wat intensiever en bewuster inzetten
voor een betere samenleving. Het onderwijs is in mijn ogen
het pad dat bewandeld moet worden voor een actief burgerschap,
goede integratie en wederzijdse aanpassing. En dit alles
zal uiteraard resulteren in een samenleving waarin ieder
zich thuis voelt en gelukkiger wordt.
Gürkan
Çelik
