 |
|
Peter Franken
|
Alweer enkele jaren geleden, in 2001 om precies te zijn, werd een niet onaanzienlijk bedrag gereserveerd voor activiteiten, die scholen ondernemen voor de interculturalisering van hun onderwijs. Dit extra budget was niet echter zonder vragen of twijfels. Zou zo'n speciaal budget scholen namelijk wel aanspreken? Zouden scholen er überhaupt wel op reageren? Hadden scholen in hun dagelijkse praktijk eigenlijk wel dergelijke activiteiten? Kortom: zouden de beschikbare gelden een – in de ogen van scholen zelf – zinvolle interculturaliserende bestemming krijgen of zou de omvang van het beschikbare bedrag aan het eind van jaar nog altijd aanzienlijk blijken?
Maar ook al gaat het uiteindelijk niet eens om exorbitant hoge bedragen, ook in onderwijsland doet geld wonderen... Dat blijkt. De eerste weken nadat de scholen van het extra budget wisten, stroomden verzoeken binnen om voor een activiteit uit deze bron te mogen putten. Zowel uit het primair als uit het voortgezet onderwijs.
Met name uit het primair onderwijs kwamen ze aanvankelijk met vele tientallen tegelijk binnen en uiteindelijk waren het er zoveel dat het toch niet echt magere budget de toeloop niet kon behappen. Scholen zijn zich blijkbaar wel terdege bewust van het feit dat in ons land interculturaliteit vanzelfsprekend is geworden. En ook al wordt wel eens een tegenovergestelde indruk gewekt, ze willen die vanzelfsprekendheid ook onder de aandacht van hun leerlingen brengen.
Maar als we dan kijken naar de aangemelde activiteiten, dan valt één ding echter vooral op: als scholen werk proberen te maken van interculturaliteit, zoeken ze het vaak niet dicht bij huis. Voor het werken aan besef van en begrip voor andersoortige culturen zakt men in projectvorm al snel af naar verre oorden: zuidelijke (Afrika) en oostelijke (Azië). Daardoor raken de beoogde verwondering en respect gemakkelijk exotisch getint, wat niet zelden extra versterkt wordt door het inhuren van dans, muziek en/of theaterproducties met wortels in die oorden. Wanneer er dan ook nog een actie aan is gekoppeld, is het niet denkbeeldig dat de uiteindelijke opbrengst voornamelijk door een versterkt 'feel good-gevoel' gekleurd zal zijn.
Met alle respect voor de bedoelingen van dergelijke jaarlijks éénmalige 'ver-van-mijn-bed'- activiteiten: dagelijks vanuit een interculturele vanzelfsprekendheid werken, handelen en denken is toch wel even wat anders. Uit de activiteiten blijkt echter tegelijk, dat scholen ook daar op verschillende manieren werk van proberen te maken. Niet jaarlijks éénmalig, maar structureel het hele jaar door.
Want hoe ga je om met verschillen als je school steeds meer van kleur verschiet? Hoe betrek je ouders uit verschillende culturen bij de school en bij elkaar? Hoe kom je met hen in gesprek en is het wel mogelijk met hen en hun kinderen van gedachten te wisselen over (cruciale) waarden en normen? Hoe kun je de school tot een 'vette jungle' maken: een spannende omgeving vol uitdagingen, waar het zo goed toeven is, dat die het eigentijdse predikaat 'vet' meer dan verdient? Kun je als school samen met je omgeving je voordeel doen met het adagium dat sport en spel verbroedert over culturele grenzen heen? En hoe kun je voordeel halen uit het meeliften op de kracht van niet aan culturele grenzen gebonden uitingen als kunst, literatuur en vooral ook muziek. En welke mogelijkheden liggen er op dat vlak besloten in èn voor initiatieven als de brede school of de verlengde schooldag?
Maar tussen het veelsoortige koren van de oogst zat natuurlijk ook wel kaf. Geld is schaars, zeker ook in onderwijsland en dat maakt scholen én anderen in meerdere opzichten 'ambitieus'.
Zo bevonden zich onder het kaf aanmeldingen waarbij de baten blijkbaar belangrijker waren dan een geconcretiseerd idee voor een project. Ook waren er verschillende prachtige voorstellen waarvan, eenmaal geaccepteerd, nooit meer iets werd vernomen. Bij wie elke reactie uitbleef. Blijkbaar was daar het papier van de aanvraag idealistisch en vooral ook geduldig, zullen we maar denken... Sommigen bovenschoolse functionarissen dachten in deze ondersteuningsmogelijkheid een uitgelezen kans te hebben om een jaarlijks terugkerende niet-interculturele begrotingshindernis voor langere tijd te nemen. En weer anderen waren van mening dat de besteding van het budget niet bij de scholen zelf diende te liggen. Dat zouden die anderen beter en gerichter zelf kunnen, want scholen hebben daarvoor en voor de bijkomende papierwinkel gewoon geen tijd.
Echter, het tegendeel blijkt, zeker als we kijken naar het aantal reacties van scholen. Scholen hebben en nemen wel degelijk tijd. Ze nemen interculturaliteit (nog steeds) serieus – maar wel op hun manier. Ze zien deze wel degelijk als een uitdaging, maar wel op hun manier. Het zet hen aan tot activiteit, die op dat moment het best past bij hun beleving en opvattingen. En zo kan het dan bijvoorbeeld gebeuren dat leerlingen van het nog helemaal 'witte' Limburgse 'platte'-land gedurende enkele dagen naar een meer colourful-omgeving ver van huis gaan om kennis te maken met andere cultuur en om de sfeer van deze cultuur te proeven. Maar het kan ook zijn dat men juist dicht bij huis blijft en met leerlingen intercultureel gaat vissen in de
Dordt?...
Meer columns
|
