 |
|
Roy Ho Ten Soeng
|
Tegenwoordig praten we op velerlei gebieden over de noodzaak tot interculturalisatie: intercultureel personeelsbeleid, intercultureel leiderschap, interculturalisatie van de gezondheidszorg, intercultureel beleid en strategie. “Interculturalisatie moet tussen de oren zitten”, zei iemand kortgeleden nog. Maar hoe krijg je het tussen de oren? Juist! Het kan door cursussen maar vooral met het oog op de toekomst, door het onderwijs te interculturaliseren.
De periode van een monocultuur in Nederland ligt definitief achter ons, maar de veranderingen die zich in onze samenleving hebben voltrokken worden nog steeds door velen als een bedreiging gezien. Velen zien de multiculturele samenleving als een probleem, een tijdbom voor de toekomst. Dat dit niet zo hoeft te zijn bewijst Amerika: de multiculturaliteit heeft zich als een autonome ontwikkeling gemanifesteerd, denk aan de Chinatowns en India Villages in de diverse grote steden. En iedere buitenlander die naar Amerika emigreert roept na drie jaar al uit: “Ik ben Amerikaan”.
Ons multiculturele land is een gegeven en toch komt dat tot nu toe onvoldoende tot uiting in het onderwijs dat gegeven wordt. Daardoor laat het wederzijds begrip voor elkaar te wensen over. Onbekend maakt immers nog steeds onbemind. Allerlei cursussen die nu op dit gebied gegeven worden kunnen hun waarde bewijzen, maar het is noodzakelijk om allereerst in het onderwijs te investeren voor een hechte en stabiele samenleving in de (nabije) toekomst. Te meer daar er nu nog steeds sprake is van een structurele kennisachterstand bij autochtonen inzake de diverse etnische groepen en hun culturen. Wat zou er moeten veranderen om het onderwijs te interculturaliseren?
Allereerst de geografische kennis van Nederlanders. Hoe vaak het is voorgekomen dat ik op vakantie naar Suriname te horen kreeg “Kun je een pakje voor me meenemen voor mijn dochter op Aruba?” is niet meer op de vingers van één hand te tellen. Het besef dat de afstand tussen die twee bestemmingen ruim 1500 km is totaal niet aanwezig. Om maar van het verschil tussen de Bovenwindse en de Benedenwindse eilanden te zwijgen. Dit soort vragen hoop ik nooit meer te krijgen. Wél hoop ik de vraag te krijgen welke waarden- en normenpatroon er in Suriname te bespeuren valt, waar we hier nog van kunnen leren. Eerbied voor ouderen, respect voor andere culturen, waardering voor alles wat zich in de openbare ruimte bevindt, anderen laten delen van wat de één heeft, hoe karig dit ook is, een levensbeschouwing als referentiekader voor het handelen en nalaten (daar mag men het humanisme uitdrukkelijk ook toe rekenen). Van deze zaken kunnen we tegenwoordig in Nederland nog heel wat leren. Simpele boekjes als “Te gast in….” kunnen al een oogopener voor menigeen zijn. In veel opzichten zijn we hier in Nederland op een glijbaan met groene zeep. Erasmiaanse invloeden zijn tegenwoordig steeds moeilijker te vinden in Nederland.
Ook hoop ik de vraag te krijgen in hoeverre de aanwezigheid van veel culturen een meerwaarde heeft voor onze samenleving, anders dan de diversiteit aan keukens die we in elke stad hebben. Maar er is hoop! De kentering manifesteert zich al behoorlijk. Want op velerlei gebieden zet zich het interculturalisatieproces onverminderd en autonoom voort. En ook ik heb een droom, namelijk dat wij allen binnen afzienbare tijd zullen meemaken, dat blank én zwart, christen én moslim, in dit land met vereende krachten zullen samenwerken om dit land één van de toonaangevende naties in de wereld te doen worden. De tulband van een sikh, de sarong van een Indonesische, de winti van Surinamers, de keppel van een jood hebben allen betekenis. Vreemde culturen hebben een meerwaarde. Dat belet betrokkenen niet om zich Nederlander te voelen. Vondel was toch ook niet uit Holland afkomstig? Je krijgt er een warm gevoel bij als je ziet hoe Edgar Davids, Clarence Seedorf, Michael Reiziger en Patrick Kluivert zich inzetten voor hún Oranje! Allochtonen willen ook veel achterlaten voor hun nakomelingen hier. Daarom móet het onderwijs ook interculturaliseren. Zeker nu! Het is de allerhoogste tijd hiervoor. Een “waardenvolle” samenleving is een multiculturele samenleving.
Meer columns
|
