Gekruid geluid
 

Marcel Kreuger

Ja, ik was in Durban. Ja, op de wereldconferentie tegen racisme, xenofobie en aanverwante intoleranties. U heeft er ongetwijfeld over gelezen in de krant. En het ergste is, de meeste berichten gaven een goede weergave van hetgeen daar zoal gebeurde. Het was een organisatorische chaos, er werd gesjoemeld met documenten, er was sprake van onderling wantrouwen en soms regelrechte haat. Niets menselijks is de antiracismebeweging vreemd…

Keurige antiracisten uit Europa werden geconfronteerd met de onaanraakbaren, de Dhalits, uit India die keer op keer op keer op keer aandacht vroegen voor hun zaak. We werden 'overvallen' door Zuid-Afrikaanse vrouwen die zich op doortastende wijze de toegang tot het conferentieterrein verschaften. Ze hadden geen geld om het op de gewone manier te doen. We werden overladen met parolen die we nog kenden uit de radicale studiejaren, met als hoogtepunt een uren durende donderspeech van El Commandante, Fidel Castro.

En ja, we werden overvallen door een soort onuitgesproken bondgenootschap tussen Afro Amerikaanse 'brothers and sisters' en mensen die knokten voor de Palestijnse zaak. Antisemitisme bleef onbesproken, omdat de Israëli's zelf ook vuile handen maken. In ruil daarvoor (?) werd de eis voor herstelbetalingen in verband met het slavernijverleden breed gesteund. Gelukkig verlieten de VS en Israël voortijdig de conferentie. Dat versterkte het vijandbeeld nog eens extra.

Ik, een keurige antiracist uit Europa, laat antisemitisme natuurlijk niet onweersproken. Natuurlijk verafschuw ik de gewelddadigheden in het Midden-Oosten. Ook ik ben voor een onafhankelijk Palestijnse staat. Maar het doel heiligt niet alle middelen. Ik verzette me tegen wantrouwend gedrag van 'zwart' ten opzichte van 'wit'. Afgunst en haat mogen immers geen plaats hebben op een antiracisme conferentie. Ik verzette me ook tegen de organisatorische chaos. Kom bij mij niet met zinsneden als 'door de organisatie te bekritiseren geef je impliciet aan dat zwarten niet kunnen organiseren' en 'Zuid-Afrika is geen rijk land, ze doen toch hun best'. Dat is eigenlijk een vorm van racisme. Je mag niets zeggen, want het zijn zwarte broeders en zusters.

Met verklaringen en persberichten hebben wij dan ook publiekelijk afstand genomen van de gesignaleerde chaos, het wantrouwen en het antisemitisme. Ik was blij dat Mary Robinson de NGO-verklaring (mijn verklaring!) niet in ontvangst nam vanwege de onfrisse opmerkingen over Israël.

Maar nu, ruim een maand later, komen de twijfels. Ik moet steeds terugdenken aan mijn eerste safari. Wij Europeanen vinden onszelf heel belangrijk. We gaan op safari. We verwachten dat de dieren nieuwsgierig zijn naar ons, of in ieder geval bang. En dan komt de ontnuchtering. Heel snel besef je dat je in de Afrikaanse bush niets voor stelt: elk dier loopt sneller, ziet meer, ruikt meer, hoort meer en bijt harder dan jij. En, als klap op de vuurpijl, de meeste dieren zijn helemaal niet in jou geïnteresseerd! Ze lopen je straal voorbij!

Eigenlijk gebeurde hetzelfde in Durban. Natuurlijk hebben wij gelijk. Natuurlijk hebben we het allemaal fantastisch georganiseerd. Natuurlijk hebben wij ook het geld om dat allemaal zo fantastisch te regelen. Maar driekwart van de wereld heeft een heel ander perspectief. De 'European Caucus' vormde maar een klein groepje op de wereldconferentie. Het ging vaak juist niet om gedragscodes, databases, overlegorganen met politiefunctionarissen, en andere belangrijke West-)Europese invalshoeken. Het ging om het bestaansrecht van Dhalits en indianen in Brazilië, om mensenhandel, om (eindelijk!) de erkenning van slavernij als misdaad tegen de mensheid. Het ging om het recht van zwarte vrouwen in Zuid-Afrika om hun verhaal te vertellen. En dus was het toch een succes.

Opnieuw heb ik op het Afrikaanse continent de relativiteit van mijn werkelijkheid ontdekt.