Onderzoek naar de pedagogische functie van het onderwijs op
klas- en schoolniveau
W. Veugelers
Den Haag : NWO, 2002
Vooronderzoek naar de rol van het onderwijs bij het
zoeken naar algemeen gedeelde waarden die de gevaren van
de doorgeschoten individualisering en de bedreigingen van
de sociale cohesie op samenlevingsniveau kunnen ombuigen.
Ingegaan wordt op de pedagogische opdracht van het
onderwijs in dit kader. Er wordt met name aandacht besteed
aan het theoretische kader rond waardenvorming en de rol
van docenten daarin. Dit vooronderzoek mondt uit in vier
onderzoeksprojecten :
. docenten tussen waardenstimulering en
waardencommunicatie
. waardenvormend onderwijs in een multiculturele
leergemeenschap
. dilemma's en mogelijkheden van waardenvormend
onderwijs in een etnisch-heterogene klas
. de pedagogische professionaliteit van docenten in het
voortgezet onderwijs
Handboek interculturaliseren in de BVE-sector
J. de Beer
‘s-Hertogenbosch : CINOP, 2001
Met deze uitgave wordt een hulp geboden aan de
bve-sector voor interculturaliseren. Daarbij wordt het
scala aan kennis en vaardigheden in menu-vorm
gepresenteerd. Bij elk van de per pagina beschreven
materialen en activiteiten wordt aangegeven bij welk
aspect dit ingezet kan worden : didactiek – organisatie
- beleid – programma.
Ervaringen met intercultureel leren in het onderwijs
Evaluatie van het project intercultureel leren in de klas
G. Ledoux . . e.a.
Amsterdam : SCO-Kohnstamm Instituut - Uv Amsterdam, 2000
Evaluatie-onderzoek naar het project Intercultureel
Leren in de Klas (ILK). Doel van dit project was
voorbeelden te vinden van leersituaties waarin
intercultureel leren kan plaatsvinden, en waarin ruimte is
voor interactie en communicatie over allerlei vormen van
diversiteit. Het project bestond uit 4 netwerken van
docenten uit het basisonderwijs, voortgezet onderwijs,
beroeps- en volwasseneneducatie en pabo's. De netwerken
werden gevormd en begeleid door vier instituten met
deskundigheid op het gebied van intercultureel onderwijs
en bestonden voor één schooljaar (1997/1998). Deze
evaluatie gaat in op de wijze waarop ILK werd
geoperationaliseerd in de netwerken en de voorwaarden voor
implementatie van ILK.
Intercultureel leren in de klas : Aan de slag met
verschillen
E. Schellekens
Baarn : Bekadidact, 2000
Een praktijkboek met concrete suggesties en oefeningen,
aangevuld met tips en mogelijke valkuilen om verschillen
tussen leerlingen goed te kunnen benutten. Gebaseerd op de
praktijkervaringen van leerkrachten in het basisonderwijs,
die deelnamen aan het netwerk 'Intercultureel leren in de
klas'. Deelnemers van dit netwerk wisselden ervaringen uit
waarin de verschillen tussen leerlingen op een goede
manier naar voren komen. Daarbij ging het niet alleen om
culturele, religieuze en sociale verschillen, maar ook om
verschillen qua gezinsachtergrond en persoonlijke
kenmerken als sekse, sociale vaardigheden, karakter en
leerstijl.
Interculturele leermiddelen in het beroepsonderwijs en de
volwasseneneducatie (BVE)
Adviezen voor uitgevers en auteurs
J. Caarls
Amsterdam : PAREL, 2000
Tal van voorbeelden, tips en ideeën voor auteurs en
uitgevers om hun leermiddelen te verbeteren en ervoor te
zorgen dat deze ook in intercultureel opzicht verantwoord
zijn. Begint met een overzicht van de stand van zaken voor
wat betreft ICO in beroepsonderwijs en
volwasseneneducatie. Vervolgens bespreekt de auteur de
belangrijkste kenmerken van interculturele leermiddelen.
Daarna worden interculturele leermiddelen beschreven in de
sector zorg en welzijn en de sector economie en techniek.
Tot slot wordt ingegaan op het belang van begrijpelijk en
duidelijk Nederlands in lesmateriaal.
Parelwijzer : Criteria voor interculturele leermiddelen
Amsterdam : PAREL, 2000
Checklist die gebruikt kan worden bij de samenstelling
en beoordeling van leermiddelen. Uitgangspunt hierbij is :
een goed intercultureel leermiddel schenkt duidelijk en
positief aandacht aan de etnisch-culturele diversiteit van
de Nederlandse samenleving. Van dit uitgangspunt zijn
twaalf criteria afgeleid, geordend rond de trefwoorden
schaal, inhoud, vorm en perspectief.
Werkboek kleur in het curriculum
Interculturalisatie in het hoger onderwijs
P. Pattynama en M. Verboom
Utrecht : Nederlands Genootschap Vrouwenstudies, 2000
Dit werkboek, een hulpmiddel voor docenten die werk
willen maken van interculturalisatie in het hoger
onderwijs, begint met een twee beschouwingen over
intercultureel onderwijs in het wetenschappelijk
onderwijs. Daarna volgen hoofdstukken over interculturele
educatie op het internet, het gebruik van oefeningen in
het onderwijs, zoekstrategie en een uitgebreide
literatuurlijst. Tot slot is er een overzicht van
documentaire- en expertisecentra. Dit werkboek is in de
eerste plaats bedoeld voor vrouwen- en genderstudies, maar
is ook bruikbaar binnen andere disciplines.
Critical multiculturalism
Rethinking multicultural and antiracist education
S. May (red)
London (GB) : Falmer Press, 1999
This collection of essays on multicultural and
antiracist education includes :
. S.MAY: Critical multiculturalism and cultural
difference
. P.McLAREN: Racism and multicultural education
. A.RATTANSI: Racism, postmodernism and reflexive
multiculturalism
. C.SLEETER: Forging partnerships for multicultural
teacher education
. N.CARRIM: Critical antiracism in South Africa
. S.NIETO: Critical multicultural education and
students' perspectives
Culturen in meervoud
Aspecten van intercultureel (ped)agogisch handelen in
onderwijs, vormingswerk en hulpverlening
G. Deraeck
Leende : Damon - Kritak, 1999
In dit overzichtswerk worden verschillende aspecten van
interculturalisatie onder de loep genomen vanuit agogisch
standpunt, verdeeld in hoofdstukken over :
. cultuurverschillen en interculturele communicatie
. groepswerk met multicultureel samengestelde groepen
. intercultureel onderwijs
. interculturele hulpverlening in de welzijnssector
. transculturele hulpverlening aan vluchtelingen
. multiculturalisme en tolarantie
Intercultureel is toch normaal . .
Intercultureel onderwijs vanuit het perspectief van
leerlingen
M. de Winter en N. Willems
's-Hertogenbosch : Projectgroep ICO, 1999
Verslag van een onderzoek naar hoe leerlingen denken
over intercultureel onderwijs. Jonge onderzoekers
interviewden jongens en meisjes van 12-17 jaar. Voorts
werden er twee brainsormsessies gehouden. De leerlingen
werden ondervraagd over identiteit, lesmateriaal, manier
van lesgeven en omgang in de klas. Het blijkt dat jongeren
graag praktische informatie willen over andere culturen :
feesten, eten, uitgaan, kleding en gewoonten.
Met nieuwe ogen
Werkboek voor de ontwikkeling van een transculturele
attitude
M. van Endt-Meijling
Bussum : Dick Coutinho, 1999
Doel van dit werkboek voor HBO-studenten is het
verwerven van een transculturele attitude. Iedereen die
beschikt over zo'n houding kan beter samenwerken en
communiceren met mensen uit een andere cultuur of met
mensen met andere opvattingen en waarden. De auteur biedt
een kennisbasis over cultuur en cultuurverschillen,
waarmee de lezer kan reflecteren op zijn eigen gevoelens
om zo te komen tot een transculturele attitude.
Achtereenvolgens wordt ingegaan op cultuur en
cultuurelementen, houding en cultuurverschil, communicatie
en cultuur en muzische aspecten van cultuur. Het boek is
doorspekt met anekdotes en opdrachten.
Het ABCD van intercultureel leren in de klas - Concept
I. Abrams
's-Hertogenbosch : KPC - Projectgroep ICO, 1998
Ingegaan wordt op één van de prioriteiten van de
projectgroep ICO, namelijk intercultureel leren in de klas
(ILK). Hiervoor is een model ontwikkeld, de zogenaamde
ABCD-kroon. Deze wordt gedragen door de kernbegrippen
'identiteit', 'imago', 'conflict' en dialoog'.
Intercultureel leren in de klas is het gebruik maken van
klassesituaties waarin :
. de 'identiteit' en 'imago' van de actoren een plaats
krijgen
. 'dialoog' meer loont dan 'conflict'
. conflicten erkend (niet genegeerd) worden en
omgebogen/getransformeerd in de richting van dialoog
Intercultureel leren in de BVE-sector
M. Cronie (red)
's-Hertogenbosch : Cinop - Projectgroep ICO, 1998
Deze losbladige uitgave is een resultaat van het
project 'Intercultureel leren in de klas'. Tijdens dit
project werden didactische arrangementen ontwikkeld die
laten zien hoe intercultureel onderwijs vorm kan krijgen
in verschillende onderwijstypen, waaronder de
beroepsvolwasseneneducatie (BVE). In deze uitgave worden
voorbeelden van zulke didactische arrangementen voor de
BVE-sector gepresenteerd. Ook wordt ingegaan op het
concept van intercultureel leren in de klas. Bovendien
worden enkele strategieën beschreven die benut kunnen
worden om de discussie over intercultureel leren in de
school op gang te brengen.
Intercultureel leren
Voorbeelden uit de praktijk van het voortgezet onderwijs
J. Simons (red)
's-Hertogenbosch : KPC, 1998
In deze uitgave worden de resultaten gepresenteerd van
een netwerk van leraren dat in het schooljaar 1997/98 de
praktische uitwerkingen van intercultureel leren hebben
ontwikkeld en uitgeprobeerd. Aan dit netwerk namen
docenten van scholen in Amsterdam, Amersfoort, Rotterdam
en Tilburg deel. De docenten geven ieder vanuit hun eigen
onderwijsvisie en vakinhoud een praktische invulling van
het concept intercultureel leren.
Intercultureel onderwijs in de praktijk
K. Bruin en H. van der Heijde
Bussum : Dick Coutinho, 1998
Derde herziene uitgave.
Hulpmiddel voor (aanstaande) leerkrachten in het basis-
en voortgezet onderwijs bij het in praktijk brengen van
intercultureel onderwijs (ICO). Ingegaan wordt op de
theorie van het ICO, waarbij thema's worden behandeld als
racisme en discriminatie, stereotypen en vooroordelen, en
cultuur en cultuurverschillen. Ook het onderwijsbeleid met
betrekking tot het ICO wordt beschreven en de theorie over
ICO in de praktijk. Het boek is doorspekt met oefeningen,
opdrachten en simulatiespelen, die gebruikt kunnen worden
in de klas.
Interculturele ontmoeting school en omgeving
Een kader voor scholen, instellingen en de inspectie
C. Choenni en M. Fahrenfort
Den Haag : B&A Groep Beleidsonderzoek & -Advies,
1998
Bedoeld als kader voor scholen in het primair en
voortgezet onderwijs om bewust te werken aan aspecten van
interculturele ontmoeting. Doel van zulke ontmoetingen is
het verminderen van etnische segregatie in het onderwijs.
De auteurs geven een aantal ideeën voor vormgeving van
dergelijke interculturele ontmoetingen en schenken
aandacht aan de voorwaarden waaronder die goed gestalte
kunnen krijgen. Eerst worden tien verschillende dimensies
van interculturele ontmoeting aangegeven. Daarna wordt een
aantal projecten beschreven waarin op een succesvolle
wijze vorm is gegeven aan interculturele ontmoetingen.
Kleur in de klas
101 kernpunten van intercultureel onderwijs
H. Kaldenbach
Amsterdam : Prometheus, 1998
Observaties over onderwijs in de multiculturele
samenleving, waarin onder meer wordt ingegaan op de aanpak
van discriminatie, de behandeling van taalproblemen en de
omgang met cultuurverschillen. Daarbij wordt geput uit
voorbeelden van de alledaagse onderwijspraktijk. Bevat ook
een Nederlandse en een buitenlandse intelligentietest.
Deze maken begrijpelijk waarom buitenlandse leerlingen
vaak moeite hebben met de Nederlandse onderwijsparktijk.
Intercultureel onderwijs als bestuurlijke uitdaging
W. Fase en N. van Loon
's-Hertogenbosch : Projectgroep ICO, 1997
Studie naar de bestuurlijke belemmeringen en
stimulansen voor de invoering van intercultureel
onderwijs. Nagegaan wordt in hoeverre inspectie,
onderwijsbegeleiding, scholingsinstanties en gemeentelijke
overheden succesvol zijn bij de verdere verspreiding van
intercultureel onderwijs in het scholenveld. De uitkomsten
tonen aan dat deze instanties niet veel bijdragen aan de
verdere verspreiding van intercultureel onderwijs. De
scholen zijn immuun geworden voor intercultureel onderwijs
en hieraan kunnen de beleidsinstanties weinig veranderen.
Ontwerpen van interculturele lessen
M. Kramer-van Walderveen en M. Kruithof
Assen : Van Gorcum, 1997
Bedoeld voor studenten van de PABO die een stage
doorlopen op een multi-etnische school, alsmede voor
leraren basisonderwijs. Bevat uitgewerkte thema's voor
lessenseries intercultureel onderwijs (ICO) op de
basisschool. De thema's, onderwerpen, aangevuld met
ontwerpsuggesties en aanwijzingen voor uitvoering, zijn
bedoeld voor de leeftijdsgroepen 4-7 jaar, 7-9 jaar en
9-12 jaar. Daarnaast wordt concrete achtergrondinformatie
gegeven voor leerkrachten die werken met multi-etnische
groepen.
|
